Staatssecretaris Derk Boswijk (CDA) van Defensie ziet geen bezwaar in de aanschaf van twee metaal 3D-printers van het merk ZRapid. De staatssecretaris ontkent dat het om Chinese machines gaat. “Een van de percelen betreft een Europese leverancier waarvan het specifieke product in China wordt geassembleerd. De componenten zijn afkomstig uit Europa, de VS, Japan en China”, schrijft de staatssecretaris in antwoord op vragen van CDA-Kamerlid Maes van Lanschot. Ook blijkt dat Defensie onderzoekt of Europese alternatieven kunnen worden ontwikkeld.
Vlak voor de zomervakantie stelde CDA-Tweede Kamerlid Maes van Lanschot kritische vragen aan het ministerie van Defensie over de miljoeneninvestering in AM-technologie. Daarnaast stelde D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg vragen over de 3D-printers en koppelde zij die aan een andere defensieorder voor scherfvesten waarin Chinese materialen zitten.
Ministerie zegt dat Europese software eventueel op de machine kan draaien
Nederlands bedrijf, assemblage in China
Uit de antwoorden komt sterk naar voren dat de bewindsman zich verschuilt achter de Europese aanbestedingsregels uit 2012 en het feit dat de ZRapid-laserpoederbed-metaalprinter wordt geleverd door een Europese leverancier, waarvan het specifieke product in China wordt geassembleerd. In de toelichting aan de staatssecretaris schrijft de directeur-generaal van het ministerie letterlijk: ‘De aanbieder is Nederlands, maar het product van deze leverancier wordt in China geassembleerd.’ In de formele beantwoording van de CDA-Kamervragen wordt gezegd dat de ZRapid iSLM 420 dual-laser AM-systemen in China geassembleerde machines zijn. ‘Het betreft geen Chinese machine, maar een in China geassembleerd systeem. De kritieke componenten van dit systeem zijn afkomstig uit Europa en Japan.’
Softwarerisico is afgedekt
Verder wordt erop gewezen dat de software in een afgesloten netwerk draait, waardoor wordt voorkomen dat data op onveilige servers hoeven te staan. In de toelichtingsnota staat dat ‘het mogelijk is om Europese software op de printers te gebruiken en dat de software niet zonder expliciete toestemming toegankelijk is’. Ook wordt opnieuw benadrukt dat kritieke onderdelen afkomstig zijn uit de EU en Japan. Op de vraag hoe Defensie waarborgt dat kennis en kunde die worden opgebouwd niet verloren gaan bij de overstap naar een ander systeem, antwoordt Boswijk dat Defensie deze printer gebruikt om kennis op te doen over metaalprinten als productietechniek. Het betreft enkele stuks en geen productielijn, waardoor een overstap naar een ander systeem niet in de weg staat. Omdat Defensie operationeel niet afhankelijk is van de 3D-printers, schat het ministerie de afhankelijkheid laag in.
Ministerie verschuilt zich achter aanbestedingsregels
Uit de antwoorden op de Kamervragen blijkt verder dat het ministerie zich verschuilt achter Europese aanbestedingsregels. Volgens de staatssecretaris is Nederland gebonden aan die regels. Daarnaast zegt Defensie dat een zorgvuldige en controleerbare besteding van publiek geld van groot belang is. Er is eerst marktonderzoek uitgevoerd; op basis daarvan zijn de kwalitatieve eisen en gunningscriteria opgesteld en is de aanbesteding in de markt gezet. Vier partijen, waaronder twee Nederlandse, voldeden aan de eisen en deden mee. Vervolgens antwoordt de staatssecretaris: ‘Gunning vond plaats op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding en additionele kwaliteitseisen als levertijd, de afhandeltijd van defecten en storingen en het bouwvolume’, aldus het schriftelijke antwoord. Ook staat er: ‘De opdracht is conform de Aanbestedingswet 2012 met een Europese openbare aanbestedingsprocedure gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving.’ Bij de beantwoording van de Kamervragen zit een vertrouwelijke bijdrage met meer informatie over de productvergelijking die Defensie bij de aanbesteding heeft opgesteld.
Defensie onderzoekt mogelijkheden om een Europees alternatief te (helpen) ontwikkelen
Meer Europees inkopen
CDA-Kamerlid Maes van Lanschot ging in zijn vragen ook in op maatregelen die Defensie treft tegen problemen als gevolg van een eventuele verstoringen van de handelsrelatie met China. Dat levert een interessant antwoord op: Defensie onderzoekt blijkbaar, al dan niet met bondgenoten, de mogelijkheden om Europese alternatieven voor de LPBF-machine te helpen ontwikkelen. Ook bereidt het ministerie concrete maatregelen voor om de Nederlandse en Europese industriële basis te versterken en strategische afhankelijkheden te verminderen. Daarbij wordt verwezen naar de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie (D-SII) en naar de aankondiging dat Defensie, ‘passend binnen operationele en juridische kaders, nadrukkelijker inzet op inkoop en samenwerking binnen Nederland en Europa om afhankelijkheden van niet-Europese leveranciers te verkleinen’.
Tot slot wordt gezegd dat de Kamer in het derde kwartaal van 2026 via het Nationaal programma Defensie Industrie en Innovatie wordt geïnformeerd over hoe het ministerie de Nederlandse en Europese industrie wil versterken.
Hier kun je de beantwoording zelf lezen
Afbeelding via Pixabay
