Bewindslieden houden vast aan assemblagenarratief Defensieprinters
Hebben kosten de doorslag gegeven bij de keuze voor ZRapid?
Niet alleen staatssecretaris Boswijk blijft vasthouden aan het narratief dat de 3D-metaalprinters van ZRapid die Defensie heeft gekocht, enkel in China zijn geassembleerd. In de beantwoording van vragen van Mona Keijzer over de defensiebegroting houdt nu ook VVD-minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius hieraan vast. De verdere beantwoording wekt de indruk dat kosten de doorslaggevende factor zijn geweest bij de keuze die enkele maanden geleden is gemaakt.
Tijdens de begrotingsbehandeling van Defensie is de aanschaf van Chinese 3D-printers deze week opnieuw aan de orde geweest. Na een Europese aanbesteding is voor het kavel met LPBF-machines gekozen voor ZRapid. Het Chinese AM-systeem wordt geleverd door ProductionToGo, dat hiervoor samenwerkt met het Griekse Anima. In het Defensiedebat was het dit keer Mona Keijzer die de kat de bel aanbond. Letterlijk heeft ze in het debat gezegd:
Nederland betaalt het onderzoek en de ontwikkeling, en de productie belandt in het buitenland. De belastingbetaler betaalt vervolgens de rekening en een ander krijgt de fabriek, de banen en het verdienvermogen. Twee voorbeelden. In mei kreeg de staatssecretaris een rapport dat onze 3D-printbedrijven “vooruitstrevend” noemt. Hij trok 4 miljoen uit voor keramiek, coatings en 3D-printing. Tegelijk gaat er 6 miljoen naar drie metaalprinters die in China in elkaar worden gezet. De Defensienota belooft een paralleltraject naar Nederlandse productie als Defensie in het buitenland koopt. Waar is het traject voor deze printers?
(Bron: verslag Tweede Kamer)
Er kan geen informatie-uitwisseling tussen Defensie en China plaatsvinden
In China geassembleerd
Minister Dilan Yeşilgöz en staatssecretaris Dennis Boswijk zeggen nu in de beantwoording van vragen opnieuw dat de kritieke componenten van de 3D-printers uit Europa en Japan komen. De leverancier heeft de printers in China laten assembleren. Met de software kan op een afgesloten netwerk worden gewerkt. Dit voorkomt dat data op onveilige servers moeten draaien.
Niet voor strategische doeleinden
Een nieuw aspect dat beide bewindslieden belichten, is de toepassing door Defensie. Ze zeggen nu dat Defensie de machines alleen gaat gebruiken om kennis over metaalprinten als productietechniek op te doen. En daarna: De printers worden niet in staatsgeheime trajecten, bij kritieke processen of voor strategische doeleinden binnen Defensie gebruikt. Er kan geen informatie-uitwisseling tussen Defensie en China plaatsvinden.
Autonomie kost extra geld
Uit de verdere beantwoording van de vragen kun je afleiden dat kosten een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de keuze voor ZRapid-3D-metaalprinters. Beide bewindslieden benadrukken namelijk dat Defensie steeds een afweging moet maken tussen strategische autonomie enerzijds en operationele kwaliteit en beschikbaarheid anderzijds. Daarna staat het letterlijk in het antwoord: Inzetten op strategische autonomie brengt mogelijk hogere kosten met zich mee. In voorkomend geval is Defensie bereid om deze kosten te dragen bij bedrijven die duurzaam kunnen bijdragen aan strategische autonomie. Per project wordt een afweging gemaakt hoe deze kosten worden gedragen.
De bewindslieden antwoorden tot slot dat Defensie de mogelijkheden verkent om voortaan strengere eisen te stellen om bij aanbesteding van een eindproduct de strategische autonomie en de Europese herkomst te waarborgen.
