Om te spreken over de revival van FDM printen zou onterecht zijn. Een aantal exposanten heeft op Formnext wel duidelijk laten zien dat het 3D printen met filament veel méér industriële toepassingen gaat krijgen dan alleen het maken van prototypes. Zeker nu ook de materiaalproducenten 3D printen hebben omarmd.

 

3D printen met filament wordt productietechnologie

Stratasys (in de benelux vertegenwoordigd door Seido Systems) heeft al eerder laten zien wat met de Fortus reeks 3D printers en materialen als Ultem mogelijk is. Een van de markten waar het concern zich nu op gaat richten is het 3D printen van interieurdelen van vliegtuigen. Een markt waarin volgens Andy Middleton, directeur Europa, jaarlijks 13,5 miljard dollar in omgaat. “Alleen al in de panelen voor de bagagevakken gaat er elk jaar 700 miljoen dollar om. Met de personalisatie van vliegtuigen en het terugdringen van gewicht gaat de sector naar additive manufacturing toe.” Stratasys verwacht dat 3D printen een flink deel van deze miljardenmnarkt naar zich toe gaat trekken.

 

Stratasys GKN

GKN gebruikt Ultem met de Stratasys Fortus 3D printer voor de productie van tooling voor de vliegtuigindustrie. 

 

Sabic: FDM heeft potentie industriële toepassingen

Ultem wordt gemaakt door Sabic. Het chemieconcern is een van de spelers die duidelijk voor de lange termijn in 3D printen is gestapt, zoals Keithg Cox, senior business manager AM, duidelijk maakte op de beurs in Frankfurt. “Wij zien onze aanpak als een lange temrijn commitment van Sabic. Daarom hebben we behoorlijk geïnvesteerd in ontwikkel- en procescapaciteiten.” Keith Cox denkt dat FDM – of FFF zoals printen met filament ook wordt genoemd – de potentie heeft industrieel door te breken. “Wij willen echt materialen ontwikkelen geschikt voor industriële toepassingen van FDM. De drijfveer achter additive manufacturing is personalisatie.” Sabic heeft onder andere een nieuw, voor FDM printen gemodifciceerd polycarbonaat ontwikkeld met een 4 keer hogere schokweerstand bij kamertemperatuur dan gewoon polycarbonaat. Dit materiaal kan gebruikt worden op andere 3D printers dan de Fortusserie van Stratasys, mits ze over dezelfde kenmerken beschikken. Een ander materiaal dat Sabic ontwikkelt is een hoog temperatuur thermoplast dat tegen 30 graden hogere temperaturen bestand is dan Ultem.

 

Ultimaker: stap naar de productie

Ook Paul Heiden, senior vice president Product Management van Ultimaker, die de FDM technologie de komende jaren de stap maken naar industriële productie. “We zullen in de kantooromgeving blijven excelleren, maar we moeten nu ook de beweging naar de shopfloor maken”, zei Paul Heiden in een interview op Formnext. “We willen dat doen door een machine te bouwen en met nauwe samenwerking met de chemiebedrijven.” Samen met de fabrikanten van materialen werkt Ultimaker vooral aan de ontwikkeling van profielen die in de Cura software worden gebruikt om direct een goede 3D print te kunnen maken. Betrouwbaarheid is namelijk essentieel voor professionele gebruikers. Ultimaker zit volgens Paul Heiden op dit moment op zo’n 95% van de printjobs die direct goed uit de machine komen. Dit wordt voor een belangrijk deel bepaald door de software. Op Formnext heeft Ultimaker de nieuwe Cura en Cura Connect software gelanceerd.

 

 

De aanwezigheid van BASF op Formnext illustreert hoezeer de materiaalproducenten het 3D printen hebben omarmd. 

 

Hage 3D: 5-assig met Siemens

Andere 3D printerfabrikanten zitten evenmin stil en geven met hun innovaties aan dat ook zij geloven in de industrialisatie van FDM printen. Het Duitse Hage demonstreerde de 175X, een grote 5-assige 3D printer gebaseerd op Siemens aandrijftechnologie en besturing. Deze 3D printer draait op Sinumerik 840 dSL besturing, de high end besturing uit de CNC machinebouw. De 3D printer die in de loop van 2018 op de markt komt, kan door de twee extra assen in het werkstuk complexe vormen printen zonder supportmateriaal. Hage werkt onder andere samen met BASF dan eerdaags het Ultrafuse filament vrijgeeft voor de markt. Hage zelf zegt in de loop van 2018 met nog andere metaalfilamenten te komen.

 

Hage 3D

Nog in ontwikkeling: 316L van BASF geprint op de 3-assige FDM printer van Hage. 

 

 

Automatische printkopwisseling bij VShaper.

VShaper: 5-assig met printkopwisselaar

Ook VShaper ontwikkelt een 5-asser. Op beurs werd het eerste prototype gedemonstreerd. De Poolse fabrikant Verashape, in Nederland vertegenwoordigd door Vekashape, integreert een aantal features die heel bekend zijn van CNC machines, maar in de 3D printwereld onbekend. Zo is er een magazijn met meerdere 3D printkoppen, gekoppeld aan een filament, die automatisch worden gewisseld. In het prototype zitten 3 koppen, maar dat aantal kan verder uitgebreid worden. Het vacuüm printbed is verdeeld in 18 secties waarvan de temperatuur per sectie geregeld kan worden. De bouwkamer zelf is verwarmd tot 140 graden. Verashape kiest ervoor om onafhankelijk van andere leveranciers te werken. De huidige drives komen van Mitsubishi, de besturing is echter een compleet eigen ontwikkeling. “We willen onafhankelijk zijn”, zegt CEO Tomasz Szymanski. “We kunnen de elektromotoren vervangen door die van andere fabrikanten zolang ze maar een ethernetaansluiting hebben.” De Poolse fabrikant denkt de 3D printer eind volgend jaar klaar te hebben, waarna de verkoop in 2019 kan starten.